Polis müdahalesinde sağduyu ve orantı önemli

Berlin Emniyet Genel Müdürlüğü’nde Kriminal Direktör ve hukukçu olarak görev yapan Oliver Tölle Alman polisinin görev ve yetkilerini Zaman’a anlattı. Tölle, “Polisin görevi kamu düzenini korumak olmalıdır. Düzeni ihlal edenlere karşı harekete geçmelidir ama bunu sağduyulu, orantılı olarak yapmalıdır. Polisin kamuoyuna saygısı, kamuoyunun da polise saygısı olmalıdır.” dedi. Göçmen polislerden de korkmadıklarını anlayan Tölle, “Onlar bizim meslektaşımız” dedi.

24 Ekim 2014 Cuma 10:02
Polis müdahalesinde sağduyu ve orantı önemli
Tölle, “Polisin görevi kamu düzenini korumak olmalıdır. Düzeni ihlal edenlere karşı harekete geçmelidir ama bunu sağduyulu, orantılı olarak yapmalıdır. Polisin kamuoyuna saygısı, kamuoyunun da polise saygısı olmalıdır.” dedi. Göçmen polislerden de korkmadıklarını anlayan Tölle, “Onlar bizim meslektaşımız” dedi.

ZAMAN: Türk hükümeti yeni bir güvenlik paketi hazırlıyor ve bu paket kapsamında Alman polis yasalarının örnek alınacağı açıklandı. Almanya’da bir polisin gösterilerdeki hak ve görevleri nelerdir?

Almanya’da bir polis memurunun görevi gösteriye katılanları korumak ve gösteriye katılanlara dışarıdan yapılacak herhangi bir saldırıyı engellemek veya göstericilerin çıkarabileceği herhangi bir şiddet olayını önlemektir. Alman gösteri yapma ve toplanma hukuku barışçıl ve silahsız olma temeline dayanır. Hukukun çizdiği sınırları da polis garanti eder.

ZAMAN: Gösteri yapma izni nereden alınır?

Aslında tam anlamıyla gösteri yapma izni verme gibi bir durum söz konusu değil. Gösteri yapacaklar bunu polisin ilgili dairesine bildirirler. İlgili daire bu bildirimi incelemeye alır. Herhangi bir kısıtlama gerekip gerekmediği, reddi için bir gerekçe olup olmadığını inceler. Eğer bunlar yoksa gösteri yapılır.

ZAMAN: Gösteri için izin alınmaz diyorsunuz ama “izinli gösteri”, “izinsiz gösteri” gibi tabirler var. Bu ne demek oluyor?

Gösteri için izin alma yükümlülüğü yok. İnsanlar spontane olarak sokakta bir gösteri düzenleyebilirler ancak bu gösterinin diğerinden farkı, burada devletin koruyucu imkanlarından yeterince faydalanamama durumunun hasıl olmasıdır ve de aynı zamanda başkalarının haklarının kısıtlanması durumunun meydana gelmesidir. Bir örnek vereyim: Berlin’in Kurfürstendamm veya Unter den Linden gibi büyük caddelerinden birinde spontane bir gösteri düzenlerseniz, polisin size “Burada trafiğin durdurulmasına izin veremeyiz. Trafik akmak zorunda. Sadece bir miting yapabilirsiniz” diyececeğini hesaba katmalısınız. Hatta gösterinin dağılması da gerekebilir ya da ana caddeden yan sokaklardan birine kaydırılması söz konusu olabilir. Gösteriyi polise bildirdiğinizde, ki bunun yasaya göre 48 saat önce yapılması gerekir, polis gösteri güzergahını boş tutmakla yükümlüdür.

ZAMAN: Her yerde gösteri yapılabilir mi?

Temelde her yerde gösteri yapılabilir. Sadece Federal Anayasa Mahkemesi, Federal Parlamento gibi anayasal organların bulunduğu belirli alanlarda her zaman gösteri yapılamaz ama örneğin, Federal Parlamento Binası Reichstag’ın önünde Pazar günü gösteri yapmak isterseniz, genelde izin verilir, zira Pazar günleri orada çalışılmaz.

ZAMAN: Gösteri hangi durumda yasaklanabilir?

Kamu güvenliği için doğrudan tehlike oluşturan bir durum olduğunda yasaklanır. Kamu güvenliği yasalarla sağlanır. Yani yasalara aykırı bir durum söz konusu olduğunda yasaklanır.

ZAMAN: Bir örnek verebilir misiniz?

Irkçı amaçlarla düzenlenmek istenen, halkı kışkırtan ceza yasasının 130’uncu paragrafıyla çelişen gösteriler yasaklanır. Şiddet eylemlerinin kesinlikle ortaya çıkacağından emin olunan toplantı ve gösteriler yasaklanır.

ZAMAN: Bir polis şiddet kullanan bir göstericiye karşı kendisini hangi durumdan itibaren savunabilir?

Bir polis kendi sağlığı, hayatı ve özgürlüğü veya bir başkasının sağlığı, hayatı ve özgürlüğü tehlikeye girdiğinde savunma hakkını kullanır. Onun ötesinde polisler için geçerli hukuk doğrultusunda hareket edebilir.

ŞİDDET UYGULAYAN POLİSE 3 AYDAN 5 YILA KADAR HAPİS

ZAMAN: Polis hangi durumda görevini kötüye kullanmış olur?

Ceza yasaları polisler için de geçerlidir. Polis memuru yanlış yapmışsa, görevinin çerçevesinin dışına çıkmışsa, ceza yasaları uygulanır. Bir göstericiye karşı sebepsiz veya aşırı şiddet kullanmışsa, yaralamışsa bunun cezası 3 aydan başlar 5 yıla kadar yükselir.

ZAMAN: Diyelim ki polis bir göstericiye bulunduğu yerden uzaklaşması gerektiğini söylüyor ama gösterici uzaklaşmıyor ancak herhangi bir olay da çıkarmıyor. Polis bu göstericiye şiddet kullanabilir mi?

Polis göstericiyi basit fiziksel güç kullanarak bulunduğu yerden uzaklaştırabilir ama burada esas olan gücün orantılı kullanılmasıdır. Polis her durumda orantılı güç kullanmak zorundadır. Temel ölçü budur. Örneğin, bir topluluğu, insan kalabalığını ittirebilirsiniz ama vuramazsınız, şiddet uygulayamazsınız, üzerlerine biber gazı veya tazyikli su sıkamazsınız, havaya ateş de açamazsınız.

ZAMAN: Türkiye’de düzenlenen bazı gösterilerde bazı polislerin yerde yatan göstericileri dahi teklemediğine tanık olduk. Alman polisinde de bu tür olaylar yaşanıyor mu?

Bazen bu tür olaylar oluyor. Bunu itiraf etmemiz lazım. Bu tür bir davranış insan hatasıdır ve bu durumda o insanın hakkında takibat yapılır. Bu yerde yatan göstericiyi tekmeleyen, yaralayan polis hakkında adam yaralama suçuyla dava açılacağı anlamına gelir ve yargılanır.

ZAMAN: Böyle bir suçun cezası ne kadardır?

Altı aydan az olmaz ve 5 yıla kadar çıkar.

SORUN ÇÖZÜCÜ EKİPLE TAZYİKLİ SU VE BİBER GAZI MÜDAHALESİ AZALDI

ZAMAN: Alman polisi gösterilerde olayların yayılmasını, şiddetin artmasını önlemek için neler yapıyor, ne tür metodlar kullanıyor? Bilindiği gibi şiddet şiddeti doğuruyor.

Temel itibarıyla biz gösteri ve toplantılarda üç adım metodunu uyguluyoruz. Birinci aşamada herhangi bir huzursuz olduğunda gösteriyi düzenleyenlerden duruma hakim olmasını istiyoruz. Organizatörlerin yanında 2 polis memuru bulunuyor ve onlar bizim organizatörlerle diyaloğumuzu sağlıyorlar. Organizatör huzuru sağlayamazsa, o zaman ikinci adım devreye giriyor. Burada “Sorun Çözücü Takım” olarak adlandırdığımız konuşma ve psikoloji eğitimi almış, klasik polis üniforması giymeyen sivil polisler göstericiler arasına giriyor ve olay çıkarmaya yeltenenleri veya çıkaranları sakinleştirmeye çalışıyorlar. Eğer bu da olmazsa olay çıkaranları kalabalığın içinden uzaklaştırıyoruz. Bu işlemi yaparken daima orantılı güç kullanımını esas alıyoruz. Önce varlığımızı gösteriyoruz, gösterici aldırış etmezse o zaman kendisini uzaklaştırıyoruz.

Son yıllarda özellikle 1 Mayıs gösterilerinde bu yöntemleri uyguluyoruz ve çok da başarılı oluyoruz. Önceleri göstericilerin tümüne birden kontrolsüz bir biçimde tazyikli su, tahriş edici gaz sıkıyorduk ama bunun hiçbir getirisi olmadığını gördük, zira bu yöntem sayısız suçsuz göstericiyi de hedef alıyor ve onlar da ister istemez polise karşı bir tavır sergiliyorlardı. Olay çıkarma yanlısı olmayan göstericiler polise karşı negatif duygularla doluyorlardı. Bu yüzden Berlin polisi artık olay çıkaranları belirliyor ve gözaltına alarak gösteri yerinden uzaklaştırıyor. Bu yöntemle çok olumlu sonuçlar alıyoruz.

ZAMAN: Gerçekten de Berlin’de 1 Mayıs gösterilerinde çıkan olaylar son yıllarda çok azaldı.

Uyguladığımız yöntemin caydırıcı özelliği de var. Hiçbir suçlu artık yakalanmayacağından emin değil. Uyguladığımız yöntem bunu ona hissettiriyor. İkincisi olay çıkaranlar, barışçıl göstericilerden destek göremiyorlar artık. Çünkü barışçıl göstericiler polisi karşılarında değil yanlarında görüyorlar.

GÖZALTI İÇİN SUÇUN BELGELENMESİ GEREK

ZAMAN: Polisin tanıdığı şiddete meyilli kişileri gösteri öncesinde 1-2 gün gözaltına almak ve daha sonra serbest bırakmak gibi bir yöntem de var.

Bu teoride var, zira yargıçlar o kişinin gerçekten gözaltına alınıp alınmayacağına karar veriyorlar ve bu konuda da çok güvenilir tahminler talep ediyorlar. Sadece “bu kişi suçlu, bu kişi saldırgan” demek yeterli değil. Gözaltına alınması istenen kişinin gözaltına alınabilmesi için onun gerçekten suç işlemiş olduğunun belgelenmesi gerek. Böyle bir durum varsa, o zaman önleyici bir yöntem olarak daha önce suç işlemiş kişi hakim önüne çıkarılır ve işlediği suçun ötesinde geçici olarak gözaltına alınır ve gösteriden sonra serbest bırakılır. Yoksa gösteriden önce gidelim suça eğilimli olanları toplayalım gibi bir şey olamaz.

ZAMAN: Peki polis bir kişiyi saat gözaltında tutabilir?

48 saat.

ZAMAN: Almanya 16 eyaletten oluşan federal bir devlet. Her eyalette polis yasaları farklılıklar gösteriyor. Polis yasalarında aynı ve farklı olan uygulamalar neler?

Çok büyük farklılıklar yok aslında. Polisin görevleri, faaliyetleri, toplantı ve gösterilerde güvenliği sağlama ödevi genellikle standarttır. Bazı küçük farklılıkların dışında aslında polis yasalarının neredeyse aynı olduğunu söyleyebiliriz.

ZAMAN: Peki, Alman polisinin Avrupa Birliği (AB) içindeki yeri, konumu nedir? Saygı duyulur mu Alman polisine?

Polis yasaları her ülkenin tarihi geçmişine göre şekillenir. O yüzden bu yasa daha iyidir, öteki kötüdür denilemez. Polis yasalarının huzuru ve barışı sağlayan ödevi olmalıdır ve yasalar tarihsel ihtiyaç ile toplumsal gerçeklere göre şekillenmelidir. Bu bağlamda bizim eyaletlerimizdeki polis yasalarını ben çok iyi buluyorum. Bu yasalar bizim düzenli ortak bir yaşam sürdürebilmemizi sağlıyor.

ZAMAN: Polis ülkenin güvenliği söz konusu olan gizli bir olay üzerinde çalışıyorsa, soruşturma yapıyorsa, bu durumda polis hangi yetkilileri bilgilendirmek zorundadır?

Herşeyden önce amirini bilgilendirmek zorundadır. Bu durum olaydan olaya farklılık arzedebilir. Bazı durumlarda yetkili bakan bilgilendirilmek zorundadır.

ZAMAN: Bir bakan ya da başbakan soruşturmanın durdurulmasını engelleyebilir mi?

Bir soruşturmayı keyfi olarak durdurmak mümkün değildir.

ZAMAN: Bir hakim ya da savcı tutuklama kararı verirse polis bu kararı uygulamayı reddedebilir mi?

Bir hakim ve bir savcı sadece ceza davası çerçevesinde böyle bir karar alabilir. Ceza davasında davayı savcı yönetir ve polis savcının kararını reddedemez, talimatı yerine getimek zorundadır. Polis hukukunda da, yani güvenlik konularında, savcı ile hakimin inisiyatifi olamaz, kararları polis alır. Bu bağlamda polisin yaptığı herşey sonraki dönemde yargı tarafından incelenebilir olacaktır.

GÖÇMEN POLİSLERDEN KORKMUYORUZ, ONLAR MESLEKTAŞIMIZ

ZAMAN: Alman polisinde görev yapan göçmen polislerin sayısı günden güne artıyor. Alman polisi göçmen polislerin teşkilata zarar vermesinden, ele geçirmesinden korkmuyor mu?

Hayır! Onlar göçmenlik geçmişine sahip Alman vatandaşı olmuş ve görevlerini diğerleri gibi yerine getiren polis memurları. Göçmen polis memurlarına karşı herhangi bir korkumuz yok. Göçmen bir memur Hamburglu, Baden Württenbergli veya başka bir şehirde görev yapan bir meslektaşımdır benim için, diğerlerinden hiçbir farkı olmadığı gibi, nereli olduğu da hiç önemli değildir. Onlar bu kentte yaşayan Alman polis memurlarıdır.

ZAMAN: Sayın Tölle modern zamanlarda polisin, bir polis memurunun görevleri neler olmalıdır?

Polisin görevi kamu düzenini korumak olmalıdır. Düzeni ihlal edenlere karşı harekete geçmelidir ama bunu sağduyulu, orantılı olarak yapmalıdır. Polisin kamuoyuna saygısı, kamuoyunun da polise saygısı olmalıdır. Polis kamuoyunun saygısını orada burada, beyinsiz bir şekilde coplayarak ya da hızla silaha sarılarak kazanamaz ya da korku saçarak kazanamaz. Polis, müdahaleleri, davranışları anlaşıldığı kadar saygı görür.

GÜLAY DURGUT / BERLİN  

Son Güncelleme: 24.10.2014 10:05
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.